01.01.2013: Η ΕΛΛΕΙΜΑΤΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΚΗ ΠΑΝΕΘΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΔΟΓΜΑΤΟΣ

του Σταύρου Καρκαλέτση*

Οι εγχώριοι ριψάσπιδες του πιο αποκρουστικού πηλιογουσισμού, τα ηττημένα μυαλά του εκγιουσουφακισμού και των «εθνικών εκπτώσεων», βρήκαν την καραμέλα-άλλοθι στον ραγιαδισμό τους: Την οικονομική κρίση! Κουράστηκαν, παιδεύτηκαν, όμως η τραγική κατάσταση της χώρας τους χαρίζει –κατ’ αυτούς- την καλύτερη δικαιολογία. Που εξαντλείται στα κάτωθι «επιχειρήματα»: Δεν μπορεί να ασκηθεί σήμερα διεκδικητική εξωτερική πολιτική, εν μέσω μιας τέτοιας κρίσης. Δεν υπάρχουν περιθώρια ελιγμών στην εξωτερική πολιτική, την ώρα που η Ελλάδα βρίσκεται εν μέσω ενός ανελέητου υπόγειου (πλέον και υπέργειου…) πολέμου ΗΠΑ και Γερμανίας για το ποιός θα κρατήσει στη δική του επιρροή τη χώρα μας, και ως εκ τούτου είμαστε καταδικασμένοι να συνθλιβούμε.

Πρέπει να «παγώσουμε» (εννοούν: εγκαταλείψουμε) εξωτερική πολιτική και άμυνα, για να διοχετευτούν τα κονδύλια (από τις αμυντικές πρωτίστως δαπάνες) στο έλλειμμα και την εξυπηρέτηση του χρέους.

Εγώ θα προσέθετα, αν ήθελα να προσληφθώ μαθητευόμενος σεφ  στο πολυμαγειρείο του ενδοτισμού, και κάτι ακόμη πιο «ακλόνητο»: Εδώ δεν μπορέσαμε να ασκήσουμε σοβαρή πολιτική όταν είμασταν ισχυρότεροι, όπως στις δεκαετίες του   ‘70 και ’80, και θα το κάνουμε τώρα που καταρρέουμε οικονομικά;

Μια  αξιοπρεπής απάντηση   στα  παραπάνω, θα μπορούσε να εντοπιστεί  και στηριχθεί  -συν τοις άλλοις- στη συμπεριφορά ισχυρών παικτών, όπως η Τουρκία, ακόμη όμως και σε εκείνην μικρής ισχύος κρατών, και αναφέρω τα πλέον χαρακτηριστικά: FYROM και Αλβανία. Τα κράτη αυτά βρέθηκαν σε οικονομικό ή και  πολιτικό  χάος επί μακρόν. Η Τουρκία βρέθηκε κάποτε στις δαγκάνες του ΔΝΤ. Στα περίκλειστα Σκόπια η ανεργία είναι στο 40% και αντιμετωπίζουν  ζήτημα διχοτόμησης από τον αλβανικό  αλυτρωτισμό.  Όμως ουδέποτε, μεγάλες ή μικρές δυνάμεις  αναζήτησαν με προθυμία άλλοθι  στην οικονομική τους καχεξία για να προβούν σε εθνικές εκπτώσεις, ή για να καθιερωθούν ως «οι σφαλιαροφάγοι της γειτονιάς». Ουδέποτε εγκατέλειψαν την πάγια στοχοθεσία τους, απροκάλυπτα ανθελληνική αν μιλάμε για γειτονικά μας κράτη. Η εξωτερική τους πολιτική δούλευε και δουλεύει ρολόι, με ή χωρίς οικονομική κρίση.

Είναι παραπάνω από αυτονόητο στην εξωτερική πολιτική πως οι δυσκολίες αυξάνονται, οι ελιγμοί μειώνονται, τα μέσα περιορίζονται, όταν επέρχεται μια τέτοιας έκτασης καταστροφική κρίση. Όμως εκεί, στο σταυροδρόμι, κρίσης και κατάρρευσης γωνία, έχεις δυό δρόμους: Ή «ανακαλύπτοντας» το άλλοθι κρύβεσαι κάτω απ’ αυτό και σηκώνεις τα χέρια ψηλά (τι να κάνουμε; βλέπετε την κατάσταση…καταρρέουμε…δεν μπορούμε…είμαστε μικρή χώρα κτλ κτλ), ή ακριβώς επειδή συνειδητοποιείς το μέγεθος του κινδύνου, επειδή νιώθεις πως δεν πρέπει η οικονομική κατάρρευση να οδηγήσει και σε εδαφικό ακρωτηριασμό, αγωνίζεσαι και παλεύεις, με νύχια, δόντια κι ό,τι άλλο, να κρατήσεις τον τόπο και την πατρίδα εν ζωή. Με ή χωρίς «αναπνευστήρες».

Θεωρώ όμως πως έστω και στο σημερινό κατάντημα, με την Ελλάδα  παραδομένη σε πολλαπλά αδιέξοδα, μπορούν να προχωρήσουν κάποια πράγματα στα εθνικά μας ζητήματα, όπως η ΑΟΖ (η Κύπρος δείχνει τον δρόμο). Ή τουλάχιστον, ας λειτουργήσουμε μινιμαλιστικά και ας αποφύγουμε υποχωρήσεις. Οι παρακάτω προτάσεις συνιστούν βραχυ- ή μεσοπρόθεσμα, εφαρμόσιμες πολιτικές, που πρέπει να ξεκινήσουν τώρα, ακριβώς γιατί αυτό γίνεται και εν μέσω κρίσης. Να ξεκινήσουν τώρα, ώστε να εγγραφούν υποθήκες και να «τρέξουν» πράγματα όταν η Ελλάδα ξεκολλήσει από την λάσπη και πάρει μπροστά. Είναι δράσεις που βασίζονται  σε   θεμελιώδεις αρχές, και  που οδηγούν σε πολιτικές που θα κάνουν την ταλαιπωρημένη πατρίδα μας να πετάξει παθογένειες δεκαετιών, που θα την κάνουν να ανακτήσει, όσο γίνεται, τη διεθνή της αξιοπιστία και θέση.


ΚΕΦΑΛΑΙΟ  ΤΟΥΡΚΙΑ

-Ξεκάθαρο  μήνυμα προς την Άγκυρα πως η “καλοσύνη” (το διατυπώνουμε όσο πιο «κομψά»…)  μας τελείωσε, και πως από εδώ και πέρα οι κινήσεις της θα έχουν πολιτικό  κόστος. Αποτροπή και όχι κατευνασμός, αυτός πρέπει να είναι ο πλοηγός σε μια εξωτερική πολιτική που οφείλει επιτέλους, έστω μετά από δεκαετίες, να αποβάλλει το σύνδρομο τουρκοφοβίας που την διακατέχει. Στο παραπάνω γενικό πλαίσιο, να εγκαταλειφθεί η εθνικά επικίνδυνη ιδέα μιας πλήρους τουρκικής ένταξης στην ΕΕ, κάτι που δεν το λένε πιά ούτε οι Ευρωπαίοι. Η ελληνική πρόταση: Η Ελλάδα συζητά ενδεχομένως και υπό προυποθέσεις, μόνο ειδική εταιρική σχέση Τουρκίας-ΕΕ (σε καμμία περίπτωση ένταξη!), και αυτό συνιστά μια γενναιοδωρία της Αθήνας απέναντι στην Άγκυρα. Φυσικά, ως απαραίτητη προυπόθεση για να ξεκινούσε μια τέτοια συζήτηση μιας κάποιας ειδικής ευρωτουρκικής σχέσης, θα οριστούν τα παρακάτω:

Α) Να αποχωρήσει ο Αττίλας και οι έποικοι από τη Κύπρο.
Β) Να αποζημιωθεί η Κυπριακή Δημοκρατία ηθικά και οικονομικά για τα χρόνια της στυγνής τουρκικής κατοχής.
Γ) Να αποζημιωθούν επίσης από την Τουρκία όλοι ανεξαιρέτως οι αποδεδειγμένα  παθόντες (Κύπριοι, Κων/πολίτες, Ίμβριοι κτλ).
Δ) Η Τουρκία να αποδεχθεί να μπει τέρμα στην ασυδοσία του προξενείου Κομοτηνής, ειδάλλως αυτό κλείνει.
Ε) Να υπάρξει έμπρακτα τουρκικός σεβασμός στο αιγαιακό status, στο δικαίωμα της Ελλάδας για 12 μίλια και ΑΟΖ και ότι άλλο προβλέπουν το διεθνές δίκαιο και συνθήκες. Αν συνεχίσει το έργο με τις «κρουαζιέρες» μέχρι το Σούνιο, την επόμενη φορά που θα φθάσει τουρκική φρεγάτα στον Κάβο Ντόρο (αλήθεια, σε πόσο «αβλαβή» διέλευση;),  κύκλωση από σκάφη του Πολεμικού Ναυτικού και αποστολή σε όλα τα διεθνή ΜΜΕ, κυβερνήσεις, ΟΗΕ, ΝΑΤΟ κτλ της ακριβούς της θέσης, ώστε να ξέρουν όλοι που φθάνει η τουρκική «αβλαβής» επιθετικότητα.

Η θλιβερή ασπόνδυλη και ραγιαδίστικη πολιτική (;) του ψοφοδεούς μικροελλαδισμού, με τελευταίο δείγμα την σπουδή του Έλληνα ΥΠΕΞ να σπεύσει, κατόπιν νταβουτογλείου τηλεφωνήματος και απαιτήσεως, να ακυρώσει φιλοκουρδική εκδήλωση στο Πολεμικό Μουσείο των Αθηνών, πρέπει κάποτε να τελειώσει. Πριν μας τελειώσουν πατρίδα και αξιοπρέπεια μαζί…



ΚΥΠΡΟΣ


Α) Νέα θέση και αξίωμα αρχής: Από την λόγοις συμπαράσταση, στην έργοις συμπαράταξη.
Β)Θεσμοθέτηση σε τακτική (πχ ανά 3μηνο) βάση, ΠΑΝΕΘΝΙΚΗΣ ΔΙΑΣΚΕΨΗΣ, με συμμετοχή του εκάστοτε Ελλαδίτη πρωθυπουργού/Κυπρίου προέδρου, υπουργών εξωτερικών, άμυνας, οικονομικών και διοικητών ΕΥΠ. Ζητούμενο: Πλήρης κα παραγωγικός  συντονισμός Αθηνών-Λευκωσίας στα της άμυνας, της ΑΟΖ, της ενέργειας.
Γ) Οικοδόμηση επιτέλους ενιαίου αμυντικού χώρου στην πράξη, με οικονομικές (παρά την κρίση) λύσεις ανάγκης (υπάρχουν σε κάποια συρτάρια σε ΓΕΕΘΑ και ΓΕΕΦ), που θα παράγουν ένα πρώτο, περιορισμένο έστω, αποτρεπτικό αποτέλεσμα. Διπλός ο στόχος: Αφ΄ενός ενδυνάμωση της εν Κύπρω αποτροπής, αφ’ ετέρου όσο το δυνατόν πληρέστερος έλεγχο του θαλάσσιου χώρου από Λασίθι έως Πάφο. Λύσεις –το ξαναλέμε- υπάρχουν: Κάρπαθος, Καστέλλι, Πάφος (ο νοών νοείτω…), σταδιακή πρόσκτηση εργαλείων υπεράσπισης της ελλαδικής και κυπριακής  ΑΟΖ που θα αποπληρωθούν αργότερα (πχ φρεγάτες FREMM) κοκ.



ΗΠΑ – ΝΑΤΟ


Α) Απαιτείται κάποιος πρώτος δίαυλος επικοινωνίας, και αργότερα και συντονισμός με κέντρα λήψης αποφάσεων στις ΗΠΑ (πχ νεοσυντηρητικοί) που προβληματίζονται από τον ισλαμιστικό παρονομαστή της ερντογανικής Τουρκίας. Θα μπορούσε να ξεκινήσει μια προσπάθεια αναβάθμισης της σχέσης μας με την Ουάσινγκτον, στη λογική πως δεν συμφέρει τις ΗΠΑ να «τα δίνουν όλα» στην Τουρκία, διότι κάποια στιγμή αυτή θα καταστεί μη ελέγξιμη. Φυσικά αυτή η πολιτική δεν μπορεί να αποδώσει, τουλάχιστον όσο ο Ομπάμα εξακολουθεί να δείχνει «αδυναμία» στους Τούρκους και οι Αμερικανοί συνεχίζουν να ενθαρρύνουν τους τουρκικούς τυχοδιωκτισμούς σε Συρία, Αιγαίο και αλλού.
Β) Διεκδικητική, εν ανάγκη και άκαμπτη στάση της Ελλάδος μέσα στο ΝΑΤΟ, όταν θίγονται  εθνικά συμφέροντα (πχ στρατηγεία νέας δομής της Συμμαχίας, αποστρατιωτικοποίηση νησιών κτλ). Στο ΝΑΤΟ πρέπει να «υψώνουμε φωνή» και να πάψουμε να δίνουμε δίχως ποτέ να παίρνουμε. Κοντολογής: Ας δούμε πως δουλεύουν οι τουρκικοί μηχανισμοί εντός Συμμαχίας και ας πάρουμε ιδέες.
Γ) Η Αθήνα πρέπει να αξιοποιήσει επιτέλους την «προίκα» των 3 εκατομμυρίων ομογενειακών ψήφων: Ο εκάστοτε υποψήφιος πρόεδρος των ΗΠΑ, προεκλογικά αλλά και μετά, θα δίνει «εξετάσεις» (κυπριακό, Αιγαίο κοκ) στους Ελληνοαμερικανούς, αν θέλει να (επαν)εκλεγεί. Αυτό δεν κάνουν Αρμένιοι και Ισραηλινοί στην Ουάσινγκτον, με εξαιρετικά αποτελέσματα;

 

ΡΩΣΙΑ – ΓΑΛΛΙΑ – ΙΣΡΑΗΛ


Α) Οι Ρώσοι, εδώ και μήνες, δεν έχουν την Ελλάδα στους σχεδιασμούς τους και φαίνεται να έχουν στραφεί σε αναζήτηση άλλων, πιο αξιόπιστων εταίρων στην ευρύτερη περιοχή. Οι ελληνορωσικές σχέσεις παραμένουν «στο ψυγείο» και η τωρινή συγκυβέρνηση στην Αθήνα, χαμένη και παραπαίουσα στην εκταμίευση της πολυπόθητης «δόσης», δεν δείχνει να θέλει να προβεί σε κάποια, δειλά έστω, ανοίγματα προς τη Μόσχα. Απαιτούνται συγκεκριμένες κινήσεις επανάκτησης της χαμένης αξιοπιστίας της Ελλάδος προς τη Ρωσία, από τον πάτο που την έριξε ο Γιώργος Παπανδρέου. Το ενδιαφέρον της Gazprom για κάθοδο στην Ελλάδα, θα δείξει αν ο Αντώνης Σαμαράς θα τολμήσει να εγκαινιάσει μια νέα εποχή στις διμερείς σχέσεις ή αν αυτές θα παραμείνουν υποβαθμισμένες.
Β) Ακριβώς όπως πράττει η Λευκωσία, η Αθήνα πρέπει να περάσει και αυτή σε μια ενεργό γεωστρατηγική εμπλοκή στην ανατολική Μεσόγειο, μαζί με «ενεργειακές» δυνάμεις (ΗΠΑ, Ισραήλ, Γαλλία, Ρωσία, Ιταλία). Όσο πιο πολλοί οι εταίροι που θα εμπλέξουμε, τόσο καλύτερα για Ελλάδα και Κύπρο.

Γ) Προσπάθεια εξισορρόπησης της σχέσης με το Ισραήλ ώστε αυτή να γίνει πιο αμφίδρομη. Η Ελλάδα και η Κύπρος πρέπει όχι μόνο να δίνουν αλλά και να παίρνουν, και αυτό να αποτελεί την «πυξίδα» μας. Λέμε ναι σε μια προωθημένη ελληνοισραηλινή σχέση, αλλά να μην ξεχνάμε πως το Ισραήλ ενδεχομένως να μας χρειάζεται για την ασφάλειά του περισσότερο από όσο εμείς αυτό. Και αυτό  πρέπει να τους το τονίζουμε.
Δ) Εκκίνηση αμυντικής συνεργασίας, όπου υπάρχουν οικονομικά προσιτές προτάσεις και λύσεις (πχ σοβαρή εξέταση –το προαναφέραμε- της γαλλικής πρότασης για φρεγάτες FREMM, ενεργοποίηση επιτέλους των S-300, προώθηση λύσεων για την Πολεμική Αεροπορία που μπορεί να δώσει το Ισραήλ, ισραηλινή τεχνολογία αιχμής κτλ).
Ε) Εκδήλωση ενδιαφέροντος της Ελλάδος  προς αναζήτηση  ενός  πανευρωπαικού πλαισίου συλλογικής ασφάλειας, κάτι που προωθούν κράτη όπως η Γαλλία και η Ρωσία. Επιμένουμε στην αναζήτηση στρατηγικών συμμαχιών και ισχυρού πλαισίου ευρωπαϊκής ασφάλειας, διότι τα μεγέθη ως προς την διαρκώς ενισχυόμενη Τουρκία, σε λίγα χρόνια θα είναι μη συγκρίσιμα. Το 2025 οι Έλληνες σε Ελλάδα και Κύπρο δεν θα ξεπερνούμε τα 11.000.000, με μόνο 4-5.000.000 εξ’ αυτών νέους και οικονομικά ενεργούς. Την ίδια εποχή η Τουρκία, της οποίας η βιομηχανία προχωρά αλματωδώς, θα αγγίζει τα 100.000.000, με 70.000.000 εξ’ αυτών να είναι νέοι. Αντιλαμβάνεται κανείς τα ζητήματα, όχι πλέον εθνικής ασφάλειας, αλλά εθνικής επιβίωσης που θα προκύψουν για τον Ελληνισμό.

Υπάρχουν φυσικά πολλά υποκεφάλαια στην εξωτερική πολιτική, όπως οι σχέσεις με την Αλβανία και τα Σκόπια, κράτη ευρισκόμενα σε εθνικιστικό παροξυσμό που δεν παύουν να τον εκδηλώνουν, όπως πρόσφατα ο Σαλί Μπερίσα με τις γνωστές ανεκδιήγητες δηλώσεις. Ειδικά η αλβανική δυναμική, ιδίως η δημογραφική, δεν πρέπει να προσπερνάται. Θυμίζουμε πως σε 20 χρόνια, οι Αλβανοί θα είναι 8-9 εκατομμύρια, σχεδόν όσα και εμείς που βρισκόμαστε σε δημογραφική παρακμή. Ως προς τα Τίρανα, δεν πρέπει να υπάρξουν δισταγμοί: Σκληρή στάση στις μεθοδεύσεις τους (απογραφή, Τσαμουριά κτλ), με ενεργό διεκδίκηση (διμερώς και διεθνώς) ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον βορειοηπειρωτικό Ελληνισμό και μπλοκάρισμα εισόδου σε διεθνείς και υπερεθνικούς οργανισμούς, τόσο για τα Σκόπια όσο και για τους Αλβανούς.

Να μην ξεχνάμε πως υπάρχουν επιπρόσθετα πέρα από τις συμβατικές-παραδοσιακές απειλές και οι ασύμμετρες, με κυριότερη την ωρολογιακή βόμβα λαθρομετανάστευση. Αυτό από μόνο του συνιστά απειλή πρώτου μεγέθους που η Αθήνα μέχρι τώρα σπασμωδικά μόνο αντιμετωπίζει.
Τα πράγματα, οι προκλήσεις, τα ζητούμενα είναι ξεκάθαρα: Αθήνα και Λευκωσία πρέπει από κοινού να αγωνιστούν για την πολύπλευρη ισχυροποίησή τους και επάρκεια, αντιστρέφοντας την πτωτική τους πορεία πριν να είναι αργά.

Οι παραπάνω προτάσεις αφορούν και την Κύπρο, όχι μόνο την Ελλάδα, και από κοινού πρέπει να επαναχαράξουν την εξωτερική πολιτική τους (εννοείται και την αμυντική). Απαιτείται οικοδόμηση πανεθνικής στρατηγικής ανάσχεσης του τουρκικού επεκτατισμού, με αιχμή την αποτροπή, δηλαδή ισχυρή κοινή άμυνα με ισχυρές ένοπλες δυνάμεις. Εντός του ΝΑΤΟ η Ελλάδα πρέπει να αναπτύξει πρωτοβουλίες  προς άμβλυνση των κενών που αφήνει η μεροληψία της Συμμαχίας υπέρ της Τουρκίας και σε βάρος της εθνικής μας ασφάλειας. Κα πρέπει να σχεδιαστούν στρατηγικές προσεγγίσεις και ενδεχομένως και νέες συμμαχίες με χώρες που έχουν δικά τους ισχυρά συμφέροντα στην ανατολική Μεσόγειο, διαφοροποιημένα από αυτά της Τουρκίας.

Η Ελλάδα, προεκτατικά και η Κύπρος, πως θα σταθούν στο ρευστό και ασταθές περιβάλλον, και πως θα αντιμετωπίσουν τις πολλαπλές απειλές όταν δεν έχουν επεξεργαστεί και εκπονήσει  εθνικό στρατηγικό δόγμα; Τις σύγχρονες ανάγκες και προκλήσεις, οφείλει να συγκεκριμενοποιήσει ένα πανεθνικό στρατηγικό δόγμα ουσίας και θουκυδίδειου αντίληψης. Τι χαρακτηριστικά θα πρέπει να εμπεριέχει αυτό;
- Να είναι όχι «αθηνοκεντρικό» μα πανεθνικό (Ελλάδα-Κύπρος -ελληνικές εθνικές μειονότητες-ομογένεια), μέσα από σταθερό συντονισμό των παραπάνω (π.χ με υιοθέτηση πανεθνικής διάσκεψης σε ετήσια βάση, όπως πιο πάνω προαναφέρθηκε).
- Να ορίζει σαφείς κόκκινες γραμμές (π.χ για το όνομα «Μακεδονία», την επίλυση του κυπριακού κ.ο.κ) στην εξωτερική πολιτική της χώρας. Να είναι δηλαδή «δεσμευτικός οδηγός» για τις ελληνικές κυβερνήσεις και τους εκάστοτε ΥΠΕΞ, που αποδεικνύονται οι περισσότεροι ανεπαρκείς (κορυφαίος στο είδος ο Δημήτρης Δρούτσας).
- Να δίνει ρεαλιστικές απαντήσεις στο πως π.χ. μπορούν να αντιμετωπιστούν απειλές όπως ο τουρκικός επεκτατισμός. Είναι καιρός να εξοβελιστούν συναισθηματισμοί, ιδεοληψίες και αυτιστικά σύνδρομα στην πολιτική Ελλάδας και Κύπρου.
- Να πιστεύει στην αποτροπή και όχι στον κατευνασμό (π.χ επαναφορά δόγματος ενιαίου αμυντικού χώρου, μελέτη προς διακήρυξη ΑΟΖ και έναρξη σχετικής διαδικασίας με Κύπρο, δραστική αντιμετώπιση λαθρομετανάστευσης κ.ο.κ).
- Να είναι επικαιροποιημένο, παρακολουθώντας τις ραγδαίες εξελίξεις (τρέχον παράδειγμα: ενεργειακός πλούτος στην ανατολική Μεσόγειο και κρίση Ισραήλ-Τουρκίας) και προτείνοντας εκμετάλλευσή τους, μέσα από νέες συμμαχίες και πολυμερή/πολυσχιδή διπλωματία.

Ένα τέτοιο πανεθνικό στρατηγικό δόγμα, με πάγιους και αναλλοίωτους τους στρατηγικούς μας στόχους, και ευελιξία/επικαιροποίηση στις τακτικές επιλογές, θα είναι η καλύτερη απάντηση του Ελληνισμού σε όσους τον επιβουλεύονται σήμερα, θα είναι όμως και η ρεαλιστικότερη απάντηση στις γεωστρατηγικές προκλήσεις του αύριο. Η χώρα χρειάζεται εργαλεία άσκησης υπεύθυνης πολιτικής στην άμυνα και στα εξωτερικά, πάνω από όλα όμως χρειάζεται μια νέα πολιτική ελίτ τεχνοκρατών που να γνωρίζουν σε βάθος τα θέματα. Ο ερασιτεχνισμός κομματικών ανδρεικέλων, στα οποία ανατίθενται εθνικές ευθύνες και υπουργεία  πρώτης τάξης,  κόστισε και κοστίζει. Να μην το καταλάβουμε μόνο, όταν πιά θα είναι αργά…

 

* Αμυντικός αναλυτής, πρόεδρος ΕΛ.Κ.Ε.Δ.Α. (www.elkeda.gr)

Δημοσιεύεται στην '''ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ'' Ιανουαρίου 2013 που κυκλοφορεί

Add comment


Security code
Refresh

14.09.2017: Ο ΣΑΒΒΑΣ ΚΑΛΕΝΤΕΡΙΔΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ ΣΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΑΝ (ΠΗΓΗ: ΤasTV/Πέλλα)
27.09.2017: Ο Καθηγ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ ΓΙΑΛΛΟΥΡΙΔΗΣ ΣΤΟΝ ΣΚΑΙ
You are here: Home Άρθρα ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Γεωστρατηγική 01.01.2013: Η ΕΛΛΕΙΜΑΤΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΚΗ ΠΑΝΕΘΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΔΟΓΜΑΤΟΣ