01.03.2013: ΗΓΕΜΟΝΙΣΜΟΣ & ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΤΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ

του Γιάννη Κωνσταντόπουλου*

Εάν υπάρχει κάτι για το οποίο κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει τους παροικούντες στην Άγκυρα, είναι η έλλειψη οράματος. Τα σχέδια των Τούρκων ηγετών μπορεί να είναι υπερφίαλα, όμως παράλληλα συνοδεύονται από εργώδεις προσπάθειες και συνήθως όποιος προσπαθεί στο τέλος κάτι θα κερδίσει. Στην διεθνή σκακιέρα αυτή την στιγμή υπάρχουν ευκαιρίες, καθώς συμβαίνουν γεγονότα που αλλάζουν τις ισορροπίες, που θα μπορούσαν να αναβαθμίσουν την Τουρκία, αν και όχι στο επίπεδο που ονειρεύονται οι ''πασάδες'' του AKP. Για παράδειγμα μια πιθανή νέα αναταραχή στα Βαλκάνια, σε Βοσνία και στο Κόσσοβο.

Ή ακόμα, μια ενδεχόμενη κατάρρευση της Αιγύπτου που βρίσκεται σε μεταβατική περίοδο. Μια μελλοντική επίθεση στο Ιράν λόγω του πυρηνικού του προγράμματος, είτε από το Ισραήλ, είτε από τις ΗΠΑ, είτε και από τους δυο μαζί. Η πιθανότητα η Ουκρανία να προσδεθεί ακόμα περισσότερο στο άρμα της Ρωσίας και το Ιράκ με Σιιτική πλειοψηφία να πέσει στην αγκαλιά του σιιτικού Ιράν. Είναι δεδομένο ότι η Άγκυρα θα αδράξει την ευκαιρία να αναβαθμίσει τον γεωπολιτικό της ρόλο, εξαιτίας της γεωγραφικής της θέσης.  

Η ουσία είναι πως η Τουρκιά αποσκοπεί στο να γίνει περιφερειακή υπερδύναμη, ηγεμονεύοντας στην ανατολική Μεσόγειο. Εδώ λοιπόν πρέπει να απαντηθεί το ερώτημα, εάν η Τουρκία μπορεί να κάνει πραγματικότητα τις επιδιώξεις της ή όχι; Η απάντηση είναι πως όχι δεν μπορεί. Ο νεο-οθωμανισμός, όπως και ο παντουρανισμός παλαιότερα, έχουν σαν σκοπό την δημιουργία των προϋποθέσεων εκείνων που θα επιτρέψουν στην Άγκυρα να εξασκεί ηγεμονισμό. Η Τουρκία θεωρεί πως τα γεγονότα που συμβαίνουν στον περίγυρό της πρέπει οπωσδήποτε να επηρεάζονται από εκείνη, έτσι συμπεριφέρεται σαν γίγαντας, ξεχνώντας όμως ότι διαθέτει γυάλινα πόδια.

Το Κουρδιστάν και η Κύπρος, που διαθέτει ενεργειακά κοιτάσματα στην ΑΟΖ της, είναι πια ''θερμά'' γεωπολιτικά σημεία του πλανήτη, κάτι που περιορίζει αισθητά τις κινήσεις της Άγκυρας σε αυτά τα φλέγοντα για εκείνη θέματα. Είναι συνεπώς σαφές ότι η Τουρκία των πολλών προβλημάτων δεν μπορεί να κάνει ότι θέλει χωρίς να λογαριάζει τους άλλους. Είναι φανερό από τις τουρκικές απειλές στην Κύπρο, σχετικά με την αξιοποίηση των φυσικών πόρων της ΑΟΖ της, που δεν είχαν κανένα αποτέλεσμα γιατί η μεγαλόνησος σύναψε όταν έπρεπε τις κατάλληλες συμμαχίες (με Ρωσία, Ισραήλ, Γαλλία) αποδεικνύοντας ότι οι σωστά ιεραρχημένες πολιτικές επιτυγχάνουν τους εθνικούς σκοπούς και ότι ο στρατηγικός σχεδιασμός της μικρής Κύπρου είναι ανώτερος της πολυδιαφημισμένης Τουρκικής.

Η Κύπρος πρέπει να αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση για την Ελλάδα, σε ότι αφορά την πολιτική της στα ενεργειακά ζητήματα και την ΑΟΖ. Το συμπέρασμα είναι ότι οι Τούρκοι ηγέτες θα ήταν καλό να προσγειώσουν τις πολιτικές τους στην πραγματικότητα, και όχι να τις διαμορφώνουν με βάση αυτό που ενδεχομένως θα ήθελαν να είναι η πατρίδα τους. Επίσης θα έπρεπε να γνωρίζουν ότι σύμφωνα με τον ρεαλισμό που διέπει τις διεθνείς σχέσεις, οι επιδιώξεις τους διαταράσσουν την ισορροπία δυνάμεων στην ευρύτερη περιοχή γύρω από την χώρα τους.

Άρα, είναι λογικό να αναμένει κανείς ότι θα επιχειρηθεί κάποια εξισορροπητική κίνηση από άλλες δυνάμεις όπως η Ρωσία, το Ισραήλ, το Ιράν και η Ελλάδα, που νιώθουν να απειλούνται από της ηγεμονικές εμμονές της Τουρκίας. Ήδη ο σχεδιαζόμενος ''άξονας'' στρατηγικής συνεργασίας στην άμυνα και στην αξιοποίηση ενεργειακών πόρων μεταξύ της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ, δείχνει τον δρόμο.

Άλλωστε η νεορεαλιστική θεωρία υποδεικνύει ότι μια ηγεμονική δύναμη θα πρέπει να φέρει μια ισορροπία και ηρεμία στο σύστημα/περιφέρεια (hegemonic stability theory), και η Τουρκία είναι παράγοντας αστάθειας, έχοντας κακές σχέσεις και διεκδικήσεις από όλους τους γείτονες της. Οι Μεγάλες Δυνάμεις δεν θα επιτρέψουν την δημιουργία μιας τουρκικής περιφερειακής ηγεμονίας, αφού ο αυτόνομος δρόμος που ακολουθεί το AKP δεν είναι αυτός που κάποιες Μεγάλες Δυνάμεις σχεδίασαν (ΗΠΑ) και που άλλες είναι διατεθειμένες να ανεχθούν (Ρωσία, Κίνα, Ισραήλ).

Η υπερβολική δραστηριοποίηση της Τουρκίας παγκοσμίως έχει προ πολλού ξεπεράσει τις δυνατότητες της και ως εκ τούτου δεν μπορεί έχει το προβλεπόμενο όφελος γι’ αυτήν. Εδώ βρίσκεται η εξήγηση της συμπεριφοράς της Τουρκίας, αλλά και το λάθος στους σχεδιασμούς που έχει κάνει. Η Τουρκία προσπαθεί να γίνει περιφερειακός ηγεμόνας και έχει επεκτατικές διαθέσεις σε βάρος της Ελλάδας, διότι κινδυνεύει με διάλυση. Το τουρκικό ''έθνος'' αποτελεί συνοθύλευμα εθνικών και θρησκευτικών ομάδων που ομογενοποιήθηκαν βιαίως, είναι λογικό λοιπόν ένα τέτοιο κράτος να αντιμετωπίζει υπαρκτό κίνδυνο αποσύνθεσης.

Για αυτόν τον λόγο η Άγκυρα είναι τόσο προσηλωμένη στην συσσώρευση δύναμης (ηγεμονισμός), γιατί έτσι μόνο μπορεί να ικανοποιήσει την ανάγκη της για ασφάλεια (εδαφική ακεραιότητα και κοινωνική συνοχή). Έτσι εξηγείται και ο αχαλίνωτος εθνικισμός που διακρίνει κανείς στην χώρα. Το σίγουρο είναι ότι με τις αδέξιες κινήσεις της Άγκυρας και με τα άλυτα προβλήματα που εντείνονται από τις ενέργειες αυτές, από περιφερειακή δύναμη που θέλει να γίνει η Τουρκία, σύντομα θα έχει να αντιμετωπίσει την δημιουργία ενός νέου Ανατολικού Ζητήματος. 

 

* Πολιτικός επιστήμων, διεθνολόγος, συνεργάτης ΕΛ.Κ.Ε.Δ.Α.

Add comment


Security code
Refresh

14.09.2017: Ο ΣΑΒΒΑΣ ΚΑΛΕΝΤΕΡΙΔΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ ΣΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΑΝ (ΠΗΓΗ: ΤasTV/Πέλλα)
27.09.2017: Ο Καθηγ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ ΓΙΑΛΛΟΥΡΙΔΗΣ ΣΤΟΝ ΣΚΑΙ
You are here: Home Άρθρα ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ελληνοτουρκικές Σχέσεις 01.03.2013: ΗΓΕΜΟΝΙΣΜΟΣ & ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΤΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ